Logo der Stadt Bautzen
aerial view of the historic city centre

Historia Serbołużyczan częścią historii miasta

1002 Nazwa "Budusin" – zamek Milczanów poraz pierwszy pojawia się w kronice Thietmara z Merseburga
um 1500 Z ok. 5000 mieszkańców miasta Budziszyna jedna trzecia to Serbołużyczanie.
um 1530 Przysięga miasta Budziszyna ("Der Burger Eydt Wendisch") uchodzi za najstarszy pisany dokument serbołużycki.
1842 Handrij Zejler zakłada w Budziszynie tygodnik "Tydźenska Nowina". Ukazuje się od 1854 roku jako "Serbske Nowiny" aż do roku 1937 (od 1920 jako dziennik). Największy nakład osiąga w 1923 roku - 6000 egzemplarzy.
1845 Pierwszy serbołużycki festiwal śpiewaczy w Budziszynie, który zapoczątkował tradycję spotkań śpiewaczych i koncertów, na rzecz których angażował się nauczyciel i kantor serbołużycki Korla Awgust Kocor.
1845/47 W Budziszynie zostaje założone pierwsze serbołużyckie towarzystwo naukowo-kulturalne "Maćica Serbska" Podobnie jak inne uczelnie narodowe stawia sobie na cel wiele ambitnych zadań i szybko staje się ponadwyznaniowym duchowym centrum Serbołużyczan obejmując badaniami wszystkie obaszary nauki dotyczące Serbołużyczan. Wydawane przez nią pismo ukazywało się do roku 1937.
1851 Jan Arnost Smoler zakłada w Budziszynie pierwsze serbołużyckie wydawnictwo, a w 1875 pierwszą serbołużycka drukarnię.
1862 Pierwsze (górno-)serbołużyckie przedstawienie teatralne w hotelu "Zur Krone" w wykonaniu członków miejscowego towarzystwa serbołużyckiego "Bjesada"; wystawiono czeską komedię.
1904 Po siedmiu latach budowy zostaje otworzony Dom Wendisches Haus w Budziszynie przy ulicy Lauengraben/ róg Äußere Lauenstraße. Z własną drukarnią, wydawnictwem, biblioteką, archiwum, jako siedziba Maćicy, Serbołuzyckiego Muzeum, z kawiarnią i czytelnią publiczną stał się centrum serbołuzyckiego życia kulturalnego. W ostatnich dniach wojny w 1945 roku spłonął zupełnie..
1920 W celu nadzorowania Serbołużyczan przy wydziale Amtshauptmannschaft oddział specjalny "Wendenabteilung" istniejący do 1945 roku. Jego celem było m.in. "wykrywanie ruchu narodowego Serbołużyczan jako wrogiemu rzeszy“ i " wspieranie zagłady Serbołużyczan w Niemczech".
1921 Założenie Budziszyńskiego Okręgu Domowiny "Jan Arnošt Smoler".
1937 Naziści wprowadzają zakaz używania języka serbołużyckiego i publicznego prezentowania kultury tego narodu, zamykają serbołużyckie instytucje. Domowina zostaje zabroniona. Aktywni nauczyciele serbołużycy i duchowni obu wyznań zostają wysiedleni z Łużyc.
1950 Na zjeździe narodu serbołużyckiego ("Zjězd Serbow") powraca się do tradycji organizowania w Budziszynie centralnych imprez z bogatym repertuarem kulturalnym.
1956 Na drugim zjeździe narodu serbołużyckiego zostaje otwarty nowowybudowany Dom Serbołużycki (Haus der Sorben) i przekazany "Domowinie". Dom powstał dzięki datkom i dobrowolnej pracy całych brygad, począwszy od roku 1947, a od 1949 coraz bardziej dofinansowywany był z pieniedzy państwowych.
1991 Po zjednoczeniu Niemiec instytucje serbołużyckie, utworzone jeszcze za czasów NRD zmieniają swe struktury organizacyjne. Dla zapewnienia podstaw ekonomicznych zostaje powołana Fundacja na Rzecz Narodu Serbołużyckiego (Stiftung für das sorbische Volk). Decyduje ona o wykorzystaniu środków finansowych państwa niemieckiego i landów Saksonii i Brandenburgii na rzecz wspierania serbołużyckiego języka i kultury. Dzięki temu mogą działać dzisiaj Serbołużycki Zespół Nardowy (Sorbische National-Ensemble), Niemiecko-Serbołużycki Teatr Ludowy (Deutsch-Sorbisches Volkstheater), wydawnictwo Domowina (Domowina-Verlag) i Instytut Serbołużycki (Sorbische Institut).
1998 Rada Miasta wydaje postanowienie "Ustawa miasta Budziszna w celu wspierania kultuty serbołużyckiej i języka”, zostaje powołana grupa robocza zajmująca się sprawami Serbołużyczan.
1999 Władze Landu Saksonii wydają uchwałę na temat praw Serbołużyczan w Saksonii
Strona startowa | mapa strony impressum Ochrona danych | Wersja tekstowa Początek strony

Straßenleben